คำตอบโดยสรุป
ตะกอนสีขาวหรือขุ่นคล้ายน้ำนมแทบทั้งหมดคือแมกนีเซียมหรือแคลเซียมฟอสเฟต: การละลายของฟอสเฟตกับไอออนแมกนีเซียมและแคลเซียมลดลงที่อุณหภูมิสูงและเกิดผลึก ต่างจากตะกอนสีดำซึ่งเป็นเหล็กซัลไฟด์ที่เกิดจากไฮโดรเจนซัลไฟด์ที่ปล่อยจากกรดอะมิโนที่มีซัลเฟอร์ทำปฏิกิริยากับเหล็ก ดูตะกอนสีดำในน้ำหมักหลังการฆ่าเชื้อ ตะกอนสีขาวไม่เป็นพิษในตัวเอง แต่หมายความว่าฟอสฟอรัส แมกนีเซียม และแคลเซียมบางส่วนออกจากสารละลายไปแล้ว ซึ่งกระทบการเจริญในอาหารเลี้ยงเชื้อสูตรกำหนดและอาหารเลี้ยงเชื้อสำหรับการหมัก อาหารเลี้ยงเชื้อมาตรฐานสำหรับการทดสอบที่เตรียมถูกต้องไม่ควรมีตะกอน หากมี ให้ตรวจน้ำก่อน
แยกชนิดของตะกอน
| ลักษณะ | น่าจะเป็น | ที่มา |
|---|---|---|
| ผงขาวละเอียด ลอยกระจายเมื่อเขย่า ตกตัวเมื่อตั้งทิ้งไว้ | แมกนีเซียมหรือแคลเซียมฟอสเฟต | ฟอสเฟตพบกับแมกนีเซียมหรือแคลเซียม |
| ตะกอนขาวเป็นปุยเกาะผิวแก้ว | โปรตีนเสียสภาพ | เปปโตนได้รับความร้อนเกินหรือ pH คลาดมาก |
| เทาถึงดำ | เหล็กซัลไฟด์ | กรดอะมิโนที่มีซัลเฟอร์ร่วมกับเหล็ก |
| น้ำตาล ทั้งขวดสีเข้มขึ้น | ผลิตภัณฑ์ Maillard | น้ำตาลและกรดอะมิโนได้รับความร้อนเกิน |
ทดสอบง่าย ๆ: ตะกอนฟอสเฟตสีขาวละลายเมื่อหยดกรดไฮโดรคลอริกเจือจางไม่กี่หยด ตะกอนโปรตีนไม่ละลาย
สูตรที่มีแนวโน้มเกิด
- ฟอสเฟตสูงร่วมกับแมกนีเซียมและแคลเซียม: อาหารเลี้ยงเชื้อสูตรกำหนดแบบ M9 และอาหารเลี้ยงเชื้อสำหรับการหมักที่รวมไดโพแทสเซียมฟอสเฟต แมกนีเซียมซัลเฟต และแคลเซียมคลอไรด์
- เตรียมด้วยน้ำประปา: ความกระด้าง (แคลเซียม แมกนีเซียม) ในน้ำประปาทำปฏิกิริยากับฟอสเฟตในสูตร เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในห้องปฏิบัติการทดสอบ ผงเดียวกันเตรียมด้วยน้ำบริสุทธิ์แล้วปกติ
- pH เป็นเบส: ฟอสเฟตตกตะกอนกับแมกนีเซียมและแคลเซียมได้ง่ายขึ้นเมื่อ pH สูงกว่า 7.5
- สารละลายเข้มข้น: สารละลายเข้มข้น 10x ที่ฆ่าเชื้อเพื่อประหยัดพื้นที่ตกตะกอนมากขึ้นเพราะทุกอย่างเข้มข้นขึ้นสิบเท่า
วิธีหลีกเลี่ยง
- เตรียมด้วยน้ำบริสุทธิ์หรือน้ำปราศจากไอออน ข้อนี้อย่างเดียวแก้กรณีในห้องปฏิบัติการได้เกือบทั้งหมด
- ฆ่าเชื้อแยกกัน: เตรียมเกลือแมกนีเซียมและแคลเซียมเป็นสารละลายเข้มข้นแยกต่างหาก ฆ่าเชื้อ แล้วเติมแบบปลอดเชื้อหลังอาหารเลี้ยงเชื้อเย็นลงต่ำกว่า 50 °C ให้ฟอสเฟตอยู่ในสูตรหลัก นี่คือแนวปฏิบัติมาตรฐานสำหรับอาหารเลี้ยงเชื้อสำหรับการหมัก
- เติมสารคีเลต: โซเดียมซิเตรตหรือ EDTA หลายสิบมิลลิกรัมต่อลิตรจับแมกนีเซียมและแคลเซียมไว้และหยุดการตกผลึกกับฟอสเฟต ได้ผลดีเป็นพิเศษในสารละลายธาตุปริมาณน้อย
- อย่าทิ้ง pH ก่อนฆ่าเชื้อให้เป็นเบส: ปรับให้ตรงเป้าแล้วฆ่าเชื้อ อย่าตั้ง "สูงไว้หน่อยเผื่อลด"
- อย่าทำให้เข้มข้นเกิน: สูตรที่มีฟอสเฟตร่วมกับแมกนีเซียมหรือแคลเซียมควรแยกส่วนเมื่อตัวคูณความเข้มข้นเกินประมาณ 5x
อาหารเลี้ยงเชื้อที่มีตะกอนยังใช้ได้ไหม?
- อาหารเลี้ยงเชื้อมาตรฐานสำหรับการทดสอบ (TSA, PCA, MacConkey และอื่น ๆ): เมื่อเตรียมด้วยน้ำบริสุทธิ์ตามคำแนะนำ ไม่ควรมีตะกอน หากมี ให้เตรียมใหม่และตรวจน้ำกับการชั่ง การตอบสนองของเชื้ออาจหลุดข้อกำหนดไปแล้ว
- อาหารเลี้ยงเชื้อสำหรับการหมัก: ตะกอนสีขาวเล็กน้อยที่เขย่าให้กระจายแล้วใช้ได้ โดยรับรู้ว่าฟอสฟอรัสและแมกนีเซียมบางส่วนไม่อยู่ในสารละลายแล้ว หากปริมาณต่างกันในแต่ละชุด ประสิทธิภาพก็จะต่างกันด้วย ให้เปลี่ยนไปฆ่าเชื้อแยกกัน
- อาหารเลี้ยงเชื้อสูตรกำหนด: ไม่แนะนำ ทุกส่วนประกอบถูกคำนวณไว้ และสิ่งที่ตกตะกอนกระทบการเจริญโดยตรง
คำถามที่พบบ่อย
อาหารเลี้ยงเชื้อใสอยู่ในหม้อนึ่งแต่กลายเป็นขาวเมื่อเย็นลง ทำไม? การละลายของแคลเซียมและแมกนีเซียมฟอสเฟตเปลี่ยนตามอุณหภูมิ และบางส่วนตกผลึกเมื่อเย็นลง วิธีแก้เหมือนกัน: น้ำบริสุทธิ์ ฆ่าเชื้อแยกกัน หรือสารคีเลต
คำแนะนำของอาหารเลี้ยงเชื้อชนิดผงระบุว่า "ตะกอนเล็กน้อยหลังให้ความร้อนเป็นเรื่องปกติ" หมายถึงอะไร? สูตรบางชนิดที่มีฟอสเฟตและแมกนีเซียม (เช่น อาหารเลี้ยงเชื้อสำหรับแบคทีเรียกรดแลคติกและยีสต์บางสูตร) ขุ่นเล็กน้อยโดยการออกแบบและคำแนะนำระบุไว้ ให้แกว่งแล้วแบ่งใส่ภาชนะ ตะกอนที่ไม่ได้ระบุในคำแนะนำคือปัญหา
ตะกอนกระทบการอ่านจานวุ้นไหม? ทำให้จานขุ่น ลดความคมชัดของโคโลนีเมื่อนับ และอาจบดบังปฏิกิริยาสีบนอาหารเลี้ยงเชื้อแบบเลือก เตรียมอาหารเลี้ยงเชื้อสำหรับจานทั้งหมดด้วยน้ำบริสุทธิ์และเตรียมใหม่หากมีตะกอน
ต้องใช้น้ำคุณภาพระดับใด? น้ำปราศจากไอออนหรือน้ำกลั่นที่มีค่าการนำไฟฟ้าต่ำกว่า 10 µS/cm เพียงพอสำหรับการเตรียมอาหารเลี้ยงเชื้อ ไม่จำเป็นต้องใช้น้ำบริสุทธิ์พิเศษ วิธีทดสอบมาตรฐานของประเทศส่วนใหญ่ระบุ "น้ำกลั่นหรือน้ำที่มีความบริสุทธิ์เทียบเท่า"